Trądzik odwrócony - objawy i leczenie farmakologiczne

Czym jest trądzik odwrócony

Trądzik odwrócony, znany też jako ropne zapalenie apokrynowych gruczołów potowych, hidradenitis suppurativa czy acne inversa, to przewlekła choroba zapalna mieszków włosowych. Punktem wyjścia jest zamknięcie ujścia mieszka i jego pęknięcie, co uruchamia silną reakcję zapalną w głębszych warstwach skóry. Choroba lokuje się tam, gdzie skóra się o siebie ociera i gdzie znajdują się gruczoły apokrynowe, dlatego typowe okolice to pachy, pachwiny, okolica odbytu i narządów płciowych oraz fałdy pod piersiami i na brzuchu.

Mimo wspólnego słowa w nazwie trądzik odwrócony to nie to samo co trądzik pospolity na twarzy. Różni się mechanizmem, umiejscowieniem i tym, że przebiega przewlekle, z okresami zaostrzeń i względnego spokoju. Zaczyna się najczęściej między okresem dojrzewania a czterdziestym rokiem życia i częściej dotyczy kobiet. Nierozpoznana i nieleczona potrafi znacznie obniżać jakość życia, między innymi przez ból, wyciek treści ropnej i ograniczenie ruchów.

Objawy trądziku odwróconego

Obraz choroby zmienia się z czasem. Na początku bywa mylona z nawracającymi czyrakami, dopiero powtarzalność zmian w tych samych okolicach naprowadza na właściwe rozpoznanie.

• Bolesne, głębokie guzki zapalne w fałdach skóry, nawracające w tych samych miejscach.
• Ropnie, które mogą samoistnie pękać i sączyć treść ropną o nieprzyjemnym zapachu.
• Przetoki, czyli tunele łączące zmiany pod skórą, typowe dla bardziej zaawansowanej choroby.
• Zaskórniki podwójne oraz blizny i zaciągnięcia skóry powstające po wygojeniu.
• Ból, tkliwość i uczucie napięcia, nasilające się przy ruchu i tarciu odzieży.

Zmiany są zwykle symetryczne i dotyczą więcej niż jednej okolicy. Jeśli bolesne guzki i ropnie w pachach lub pachwinach wracają co kilka tygodni lub miesięcy, jest to sygnał, żeby skonsultować się z lekarzem, bo wczesne rozpoznanie realnie wpływa na przebieg.

Stopnie zaawansowania - skala Hurleya

Nasilenie trądziku odwróconego opisuje się najczęściej trzystopniową skalą Hurleya. To ona porządkuje wybór leczenia.

Zakwalifikowanie zmian do danego stopnia i dobór terapii należą do lekarza, najczęściej dermatologa, po zbadaniu skóry.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Dokładna przyczyna trądziku odwróconego nie jest do końca poznana. Wiadomo, że współgrają w niej predyspozycja genetyczna, nieprawidłowa reakcja zapalna wokół mieszka włosowego oraz czynniki hormonalne i środowiskowe. Kilka z nich ma udokumentowany związek z nasileniem choroby.

• Palenie tytoniu, uznawane za jeden z najsilniejszych czynników pogarszających przebieg.
• Nadwaga i otyłość, które nasilają tarcie skóry i stan zapalny.
• Obciążenie rodzinne, choroba częściej występuje u osób z krewnymi, którzy ją mieli.
• Czynniki hormonalne, na co wskazują zaostrzenia okołomiesiączkowe u części kobiet.

Trądzik odwrócony nie wynika z braku higieny i nie jest chorobą zakaźną, choć w zmianach mnożą się bakterie. Wpływ na ryzyko mają natomiast rzeczy, które można zmienić, przede wszystkim palenie i masa ciała.

Leczenie farmakologiczne trądziku odwróconego

Leczenie dobiera się do stopnia zaawansowania i celuje w opanowanie stanu zapalnego, ograniczenie bólu i zapobieganie bliznom. Poniższe schematy mają charakter orientacyjny, a konkretny lek i dawkę ustala lekarz.

Antybiotyki

Antybiotyki to podstawa leczenia farmakologicznego w postaci łagodnej i umiarkowanej. W zmianach ograniczonych stosuje się miejscowo klindamycynę w roztworze. W chorobie bardziej nasilonej sięga się po antybiotyki doustne, na przykład tetracykliny takie jak doksycyklina, a klasycznym schematem jest skojarzenie klindamycyny z ryfampicyną przyjmowane przez kilka do kilkunastu tygodni. Antybiotyk w trądziku odwróconym działa głównie przeciwzapalnie, dlatego stosuje się go dłużej niż w zwykłym zakażeniu, zawsze zgodnie z zaleceniem lekarza.

Retinoidy i leczenie hormonalne

U części pacjentów lekarz rozważa retinoidy doustne, przy czym w trądziku odwróconym bywa wybierana raczej acytretyna. Izotretynoina, bardzo skuteczna w trądziku pospolitym, w trądziku odwróconym ma działanie ograniczone i zmienne, więc nie jest tu lekiem pierwszego wyboru. U kobiet, zwłaszcza z zaostrzeniami hormonalnymi, pomocne bywa leczenie antyandrogenowe, doustna antykoncepcja lub spironolakton, a przy współistniejącej insulinooporności metformina. O takim leczeniu decyduje lekarz po ocenie całości sytuacji zdrowotnej.

Leki biologiczne i leczenie zabiegowe

W postaci umiarkowanej do ciężkiej, opornej na antybiotyki, stosuje się leki biologiczne hamujące stan zapalny, przede wszystkim adalimumab, a także sekukinumab. To terapia prowadzona przez specjalistę, często w ramach programu leczenia. Zaawansowane zmiany z utrwalonymi przetokami zwykle wymagają leczenia zabiegowego, od nacięcia i drenażu ropni, przez usunięcie stropu przetok, po chirurgiczne wycięcie zajętej okolicy.

Postępowanie wspomagające

Leki działają skuteczniej, gdy towarzyszy im postępowanie ograniczające czynniki nasilające chorobę. Ma ono realne znaczenie w codziennej kontroli objawów.

• Rzucenie palenia, które u wielu osób wyraźnie zmniejsza liczbę zaostrzeń.
• Stopniowa redukcja masy ciała przy nadwadze, ograniczająca tarcie i stan zapalny.
• Delikatne mycie zmienionych okolic, w tym środkami antyseptycznymi zaleconymi przez lekarza.
• Luźna, przewiewna odzież z naturalnych tkanin, ograniczająca ocieranie skóry.

Trądzik odwrócony a e-recepta online

Jeśli masz już rozpoznany trądzik odwrócony i ustalone leczenie, albo zmiany są łagodne, konsultacja online może być drogą do e-recepty na antybiotyk, na przykład klindamycynę. Lekarz oceni wywiad i, gdy nie ma przeciwwskazań, wystawi receptę. Przy zmianach rozległych zaleci wizytę u dermatologa.

• Wypełniasz formularz medyczny o objawach, ich lokalizacji i dotychczasowym leczeniu
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz uzna to za niewskazane, otrzymujesz zwrot opłaty

Najczęstsze pytania